Có mấy điểm chú ý trước:
a. Những kiến thức dưới đây là em đã đc học qua và viết theo kinh nghiệm chủ quan. Vì vậy nếu thấy sai xót gì các bác cứ sửa.
b. Có nhiều từ ngữ chuyên ngành em ko dịch tại vì em ko biết chính xác từ chuyên ngành tiếng Việt là gì nên em để ngyên.
c. Phần lớn số liệu em thống kê dưới đây mang tính phân tích chứ ko phải là khuân mẫu để làm theo (vì vậy các bác phải tự test riêng cho mình nếu làm ZS).

Gần đây các bác bắt đầu bàn luận về Zone System(ZS). Về giới thiệu cơ bản các bác có thể tham khảo topic "Metering". Bác Át đã khá công fu trình bây cơ bản phần mở đầu của ZS, thế nên em chỉ tóm tắt lại. Chúng ta có 10 zones ( trên thực tế (trong fòng lab) thì cao hơn nhiều, nếu mà dùng densitometer có thể tìm thấy zone XIV hoặc cao hơn). Nhưng textural range của chúng ta thì chỉ có từ Zone II đến Zone VIII. Chúng ra có 5 stops chênh lệch giữa shadow and high light (để mà ko bị mất details). Nếu như mọi cảnh chúng ta chụp đều cho độ lệch là 5 stops giữa shadow và high light thì chắc đến h Ansel Adams đã nổi tiếng như bây h :) . Nhưng trên thực tế độ chênh lếch này rất thường xuyên khác 5 (có thể hơn có thể kém), và chúng ta có Zone System từ đó.

-----------Reply---------
Film Density

Rất đơn giản, khi chiếu 1 nguồn sáng qua 1 tấm film. Một phần ánh sáng sẽ bị phản xạ lại và 1 phần sẽ xuyên qua. VD: nếu 1/4 ánh sáng xuyên qua thì chúng ta nói rằng tấm film có transmission là 25% (hay 0.25). Nhưng chúng ta quan tâm đến mật độ "density" của film hơn là độ trong suốt của film. Vì vậy chúng ta lấy nghịch đảo của transmission để có opacity. Lấy logarith cơ số 10 của opacity chúng ta có giá trị của density (đây là cách người ta định nghĩa các bác đừng hỏi tại sao :thua: ).

Characteristic curve (H&D curve)

Đường cong H&D là đường cong thể hiện mối quan hệ của log của exposure và density. Một đường H&D cơ bản nhìn như thế này.

Chú ý một số bảng (điển hình là Fuji) hay để số 1 gạch trên rồi châm 5 thực tế ko phải là -1.5 mà là -1 và +0.5 hay là -1+0.5 = -0.5

Đường cong này gồm 3 phần cơ bản. Phần chân, phần thẳng và phần vai trên cùng. Khi đấy chúng ta sẽ có 11 zones nằm trên trục hoành và mật độ nằm trên trục tung. Có thể thấy khi tăng độ sáng thì chúng ta cũng đồng thơi tăng density và đến một lúc nào đấy density sẽ hầu như ko tăng (trên thực tế nếu mà tăng một lượng lớn có thể làm giảm density, ko tin các bác cứ chụp thử mặt trời rồi in ra xem mặt trời mầu trắng hay đen).

Further reading: filmbase-plus-fog, gamma and contrast, charaterisitic curve.

-----------Reply---------
Zone System (bây h mới đến phần chính:D)

Khi Ansel Adams tráng film ko theo chỉ dẫn của của nhà xản suất, ông nhận thấy có sự thay đổi trong characteristic curve. Hầu hết sự thay đổi này ở phần vai (phần trên) trong khi phần chân hầu như ko đổi. Sự thay đổi này có thể chỉnh bằng cách thay đổi thời gian tráng film, hay hóa chất dùng để tráng film.

Dưới đây là minh họa dùng film T-MAX 100 và Tri-X 400 của Kodak.

Giảm thời gian (N minus develop) làm hẹp đi độ rộng của density (contraction). Tại log H = 0, density vào khoảng 2 và khi giảm thời gian tráng ảnh còn 6 phút thì density còn khoảng 1.3 vậy là chúng ta giảm đc khoảng 0.6 (= 2 stops, 1 stop = log(2) = 0.3). Giả sử chúng ta chụp 1 cảnh mà bóng tối rơi vào Zone III và vùng sáng rơi vào Zone X. Dùng N- develop chúng ta có thể cứ đc bức ảnh khi đấy chúng ta sẽ ko bị cháy.

Ngược lại với N-, N+ develop để tăng thêm độ tương phản.

Về lý thuyết cơ bản ZS chỉ có thế. Nhưng mà để thực hành thì phải làm ít nhất 20 film sheets ( hay 20 cuộn film :thua: ) để nắm vững hóa chất và tính chất của film vì vậy nên ZS thường ít người làm.

Em chỉ trình bầy qua loa cơ bản về ZS như vậy thôi. Bác nào cần tìm hiểu kỹ hơn về hoá chất, cách lắc film... thì cứ post lên đây. Về cơ bản em dùng D-76 hoặc HC-110. Nếu dùng đc 2 solutions có thể cho kết quả tốt hơn.

-----------Reply---------
Dưới đây là 1 ví dụ của N+ (VD chỉ mang tính minh họa, vì em dùng mấy số để chụp:D)
Đây là một cảnh mà có rất ít contrast khi mà vùng tối năm ở Zone III và vùng sáng nằm ở Zone VI

Chúng ta dùng N+2 develop để đưa vùng sáng lên từ Zone VI đến Zone VIII

và kết quả đc như thế này

Histogram của trước và sau N+2

Còn N- thì em chịu ko biết minh họa bằng PS. Bác nào biết chỉ em với. Qua đây các bác cũng thấy N+ develop thực tế khá phức tạp nhưng nếu làm PS thì chỉ mất 5sec. Vì vậy đa số em làm là N-.

-----------Reply---------
Mrs. Gunn on the Porch
Ansel Adams

Đây là 1 trong những ví dụ khá nổi tiếng của N- develop. Trong bức ảnh này vùng tối dưới ghế rơi vào Zone I và vùng sáng ngoài cửa rơi vào Zone X đến XIII (chênh nhau hơn 10 stops!!!), và nửa mặt bên trái rơi vào Zone V. Trong ảnh này, Asnel đã dùng trộn lẫn 2 hóa chất thay vì giảm thơi gian tráng film như N- cơ bản.

Nguồn: The Negative, Ansel Adams

-----------Reply---------
Dogwood Blossoms
Ansel Adams-1938

Đống lá ở dưới rơi vào Zone II đến III, những bông hoa đc N+1 đẩy lên Zone VI 1/2 để tăng độ tương phản.

-----------Reply---------
Cám ơn bác Kakalot đã biên dịch bài viết này, rất có ích bác à. Dạo này có mấy bài hay quá; histogram, ISO và zone system. Cám ơn các bác :)

-----------Reply---------
-----------Reply---------
CongTroi.Com source from search & vnphoto.net